Om met het slechte nieuws te beginnen: vrouwen hebben op de arbeidsmarkt nog steeds last van het welbekende glazen plafond. En dit geldt niet alleen voor loondienst. Sommige vrouwen dachten meer mogelijkheden te hebben door een eigen bedrijf te starten. Maar we zien de laatste jaren slechts een marginale stijging van het aandeel vrouwelijke eigenaren in het mkb. In 2017 was 33,7% van de ondernemers in het mkb vrouw, waar dit percentage in 2014 33,3% bedroeg.

Nederland doet het niet goed als het gaat om het aantal vrouwen dat overweegt een eigen bedrijf te starten. Uit een onderzoek door METRO uit 2018 kwam naar voren dat slechts 23% van de vrouwen in ons land voor zichzelf zou willen beginnen, terwijl dit wereldwijd 45% is. En van die 23% denkt maar liefst 90% dat het niet gaat lukken. Er is dus nog een lange weg te gaan als een evenwicht tussen mannen en vrouwen het doel is.

 

Nature

De Vlaamse filosofe Griet Vandermassen neemt in haar boek Dames voor Darwin. Over feminisme en evolutietheorie een controversieel maar interessant standpunt in door te pleiten voor een wereld waarin biologische verschillen tussen mannen en vrouwen meer worden gewaardeerd. Ze zegt: "Vrouwen zijn gemiddeld bijvoorbeeld zorgzamer en empatischer, terwijl mannen weer vaker competitiever en daadkrachtiger zijn."

De resultaten van het Small & Medium Business Trends Report onderschrijven dit. 2000 mkb'ers wereldwijd kregen de vraag: "Over welke vaardigheden moet een succesvolle ondernemer beschikken?" 37% van de ondervraagde vrouwelijke mkb'ers noemde sociale en communicatieve vaardigheden, waarmee dit op de eerste plaats eindigde. Bij mannen eindigde dit antwoord op plaats vier. Wat verder opvalt is dat mannen vaker risicobereidheid noemden (24%) dan vrouwen (17%). En ook dit past naadloos in de visie van Vandermassen.

Dit heeft ook gevolgen voor de sectoren waarin vrouwen voornamelijk werken en voor salarisverschillen tussen mannen en vrouwen. Griet Vandermassen: "Dat is geen loonkloof, maar een keuzekloof. Vrouwen werken nu eenmaal liever in verzorgende beroepen, een sector die vaak minder betaalt." Dit zien we ook terug in het bedrijvenoverzicht van de KvK. Vrouwen zijn oververtegenwoordigd in sectoren als de zorg, detailhandel en zakelijke dienstverlening. En uit cijfers van het CBS blijkt dat in 2016 ruim twee keer zoveel vrouwen als mannen een bedrijf in de zorgsector tot 250 werkzame personen leidden: 103.110 vrouwen tegenover 48.130 mannen. En dit zijn dan vooral vrouwen in de leeftijdsgroep 45 tot 65 jaar (79% van het totaal).

Branchevereniging NCD voor bestuurders en commissarissen deed in 2017 onderzoek onder mkb-bedrijven met een omzet tussen 5 miljoen en 100 miljoen euro en 50 tot 2000 werknemers. Daaruit kwam naar voren dat vrouwelijke directeuren gemiddeld 15 tot 20% minder verdienen dan mannen en dat het beloningsverschil groter wordt naarmate de leeftijd toeneemt:
image.png Gezien het feit dat het met name vrouwen vanaf 45 jaar zijn die een zorgonderneming leiden, pakt dit dus extra nadelig uit. Bovendien blijkt uit hetzelfde onderzoek dat werkzaam zijn in de sector zorg en welzijn een verlagend effect heeft op het directiesalaris.

Hoe dichten we de kloof? Vandermassen heeft hierop een helder antwoord: verhoog de salarissen in de sectoren waarin vrouwen oververtegenwoordigd zijn in plaats van quota op te leggen om meer vrouwen in door mannen gedomineerde sectoren als de wetenschap en techniek te krijgen.


Nurture

Feministen als Asha ten Broeke zien dit anders. In hun ogen is de genderkloof in topfuncties een bewijs van discriminatie en onderdrukking. Zij geloven dat genderverschillen niet zijn aangeboren, maar aangeleerd, en dat we dus de culturele verwachtingspatronen en rolverdelingen moeten veranderen.

Maar we zien dat in landen als Uganda of Bangladesh, die duidelijk minder modern en progressief zijn dan Nederland, meer vrouwen voor een technische studie kiezen om hun kans op armoede te verkleinen dan bij ons. Dit pleit voor de visie van Vandermassen dat vrouwen van nature voor bepaalde sectoren kiezen. Of we dat moeten willen veranderen, is een volgende vraag.

Vandermassen zegt dus 'nee', ik zou zeggen 'een beetje'. Iets meer vrouwen in sectoren die door mannen worden gedomineerd, is voor de bedrijfscultuur beter, aangezien meer variatie binnen teams tot meer nieuwe inzichten leidt en mensen van elkaar kunnen leren.


Barrières

Als het inderdaad zo is dat mannen vaker competitiever en daadkrachtiger zijn, hebben vrouwelijke mkb'ers het waarschijnlijk moeilijker. Dit lijkt te kloppen. We zien wel dat steeds meer vrouwen mkb'er worden, banen creëren en zo een belangrijke bijdrage leveren aan de economie, maar bij het opzetten en laten groeien van hun bedrijf lopen ze tegen meer barrières aan dan mannen.


Financiering

Vanaf de start van hun project is financiering regelen iets waar vrouwen erg tegenop zien. In het eerder aangehaalde onderzoek door METRO noemt 45% van de Nederlandse vrouwen een gebrek aan financiële ondersteuning als grootste belemmering voor een succesvol bedrijf. Volgens de Amerikaanse serie-ondernemer Patricia Handschiegel is dit niet nodig. Ze geeft drie nuttige tips.


Ten eerste: laat potentiële investeerders zien dat het geld snel kan worden terugverdiend doordat je bedrijf snel gaat groeien. Dit toon je aan met een goed ondernemingsplan, en als je bedrijf al draait, met een goede CRM-tool.

Haar tweede tip: praat in een eerste gesprek met een potentiële financier niet te enthousiast over je persoonlijke drijfveren om je bedrijf te starten of te laten groeien. Het risico is namelijk dat je je hierin verliest. Té is nooit goed en de potentiële investeerder is eigenlijk maar in één ding geïnteresseerd: hoe snel verdien ik mijn investering (meer dan) terug.

Tot slot is het met name voor kleine bedrijven belangrijk om op kleinere schaal naar financiering te zoeken. Denk hierbij aan familie en vrienden, crowdfunding of een incubator.


Sectoren, competitiviteit en tijd

Er gaapt over de gehele linie een flink gat tussen de omzet van mannelijke en vrouwelijke mkb'ers. Uit een rapport van JPMorgan Chase Institute blijkt dat de omzet van door vrouwen geleide bedrijven in het eerste jaar maar liefst 34% lager ligt dan die van door mannen geleide bedrijven. En na het eerste jaar groeit de omzet ook aanmerkelijk langzamer dan bij mannen. Dit is, zoals genoemd, deels toe te schrijven aan de sectoren waarin vrouwen werkzaam zijn, maar kan ook komen door een minder competitieve houding.

Als derde factor kan tijdgebrek worden genoemd. 60% van de vrouwelijke mkb'ers noemt tijdgebrek als grootste belemmering bij het starten en laten groeien van hun bedrijf, 4% vaker dan mannen (56%). Tijdgebrek heeft vaak een psychologische component: "Vrouwen moeten om te beginnen leren vaker nee te zeggen en ze moeten beter leren focussen. Ze denken vaak dat ze alles moeten, een uitgebreid sociaal leven leiden, een gezin bestieren, én carrière maken. Dan wordt het te vaak van alles een beetje", aldus de Deventer onderneemster Gerdy Pusceddu-Smoes van Rensink BV.

Een oplossing voor het probleem van de sectoren is al genoemd: verbeter de beloning. Gebrek aan competitiviteit is iets wat met andere kwaliteiten kan worden gecompenseerd, zoals emotionele intelligentie, eerlijk onderhandelen, creativiteit en een innovatieve houding. Ook is de motivatie van de vrouwen die het wel aandurven voor zichzelf te beginnen, vaak erg sterk. In het onderzoek door METRO geeft 46% van de vrouwen die wel voor zichzelf zouden willen beginnen aan dat ze graag hun eigen geld willen verdienen met iets wat ze leuk vinden, 37% wil graag eigen baas zijn en 34% zou trots op zichzelf zijn als ze een eigen bedrijf zouden hebben.

Tijdgebrek kan worden aangepakt door, indien mogelijk, andere prioriteiten te stellen. Maar je zou het ook als een kwaliteit kunnen zien dat vrouwen vaak beter in staat zijn meerdere ballen hoog te houden. Uit onderzoek van Illuminate Ventures bleek dat de werk/gezinsbalans in evenwicht houden voor 31% van de ondervraagde mannen een sterke belemmering vormde bij het starten van een bedrijf. Bij vrouwen was dit slechts 17%.


Crm voor betere klantenservice en een hogere omzet

Als we focussen op de kwaliteiten van vrouwen en op wat ze zelf als succesfactoren noemen, staan sociale en communicatieve vaardigheden bovenaan. Precies deze vaardigheden zijn cruciaal voor een goede klantenservice. Vrouwelijke ondernemers zouden dus kunnen profiteren van deze sterke kant. Als ze ook nog crm inzetten, ontstaat een win-winsituatie.

Klantenservice verloopt tegenwoordig steeds vaker via social media. Met een goed crm-systeem weet je precies wie je klanten zijn, wat ze al over zichzelf of hun vraag hebben verteld en kun je ze dus veel sneller en doelgerichter helpen. Meer efficiëntie voor je bedrijf en voor de klant dus.

Een tweede voordeel van crm is dat je er de omzet van je bedrijf mee kunt verhogen, niet alleen omdat je beter op de behoeften van de klant kunt inspelen. Als je medewerkers efficiënter werken, bespaar je personeelskosten en verhoog je de omzet.

Uit het rapport Trends in het midden- en kleinbedrijf blijkt tot slot dat vrouwen 42% vaker dan mannen een innovatieve houding belangrijk vinden voor een succesvol bedrijf. Crm is een goed voorbeeld van een innovatief systeem. Dit biedt dus zeker kansen om de concurrentie aan te gaan met mannelijke mkb'ers